|
||
|
||
|
|
|
|
|
||
|
||
|
||
|
|
|
Öll viljum við vita eitthvað um uppruna okkar og hvar ræturnar liggja og það erum við að gera í dag. Hér höfum við hitt ættingja (af öllum stærðum og gerðum) og þykjumst vita að amma Jóna og Kristján afi hefðu fyllst stolti gætu þau séð þennan myndarlega hóp afkomenda sinna (sem margir bera hinn heiðskíra Möllerssvip. Lítið þið bara í kringum ykkur). Við ætlum að rekja sögu þessara heiðurshjóna til að svala forvitni okkar allra. Forvitnin hlýtur að vera öllum afkomendum ömmu Jónu í blóð borin. (annars hafið þið ekki fengið réttu genin).
Saga þessi hefst í Skagafirðinum, nánar tiltekið á Þrastarstöðum, sem er bær hátt í fjallshlíðinni rétt utan við Hofsós. Árið er 1884 og Rögnvaldur bóndi Jónsson og kona hans Steinunn Helga Jónsdóttir eru nýfarin að búa með foreldrum hennar og eiga von á 1. barni sínu. Þau eru ung, (hann 28 ára og hún 24) og bæði Skagfirðingar. Barnið fæðist 18. mars 1885, stúlkubarn sem skírt er Jóna Sigurbjörg og er þar komin sú Jóna sem við heiðrum í dag og er ættmóðir okkar. Næstu árin búa Rögnvaldur og Steinunn á Geirmundarhóli í Fellshreppi svo í Miðhúsum í Óslandshlíðinni til 1914. Fyrstu 7 árin er Jóna einbirni (við vitum ekki hvað olli því) en Loftur Frímann bróðir hennar fæðist 1892 en síðan koma Jón Gunnar 1895 og Rögnvaldur 1897. Á þessum árum er erfitt að stunda búskap, það er hálfgert hallæri og óáran og margir flytja til Kanada úr sveitum landsins. Rögnvaldi, pabba Jónu er þannig lýst: Hann var meðalhár maður, vel vaxinn, karlmannlegur á velli, sérstaklega jafnlyndir og glaðlyndur, dugnaðarmaður til allra verka. Verkhagur og verkhygginn við öll störf. Hann var smiður bæði á tré og járn og eftirsóttur í hvers konar byggingarvinnu. Hann var bóngóður og hjálplegur, reglumaður, enginn sérstakur efnamaður og ætíð fremur veitandi en þiggjandi. Steinunn var dugnaðar- og myndarkona, vel að sér til allra verka og sérlega rómuð fyrir fínan tóskap og útprjón. Hún mun hafa verið fremur smávaxin kona, kvik í hreyfingum og töggur í henni eins og betur kom í ljós síðar. Á unglingsárunum er Jóna Sigurbjörg grönn, með dökkt og mikið hár, frekar skarpleit, létt í lund og eftirlæti bræðra sinna. Systkinunum kemur vel saman og í minningabók Jónu sést að æfð hefur verið falleg rithönd og að ljóðabækur eru til á heimilinu. Í desember 1908 skrifar Loftur bróðir hennar: Við skulum ekki
víla hót Gleðileg jól og nýtt ár góða systir. Ósk um gleðilega framtíð. Loftur settist að í Skagafirðinum, giftist Nönnu Ingjaldsdóttur og eignaðust þau tvo syni, Ingva og Gunnar. Um sama leyti skrifar Gunnar bróðir hennar Jónu: Gegnum sælu,
sorg og voða Gleðileg jól - óskar þér þinn elskandi bróðir. Gunnar Rögnvaldsson. Jón Gunnar fór
ungur til Ameríku, gekk í kanadíska herinn og barðist í styrjöldinni sem
hófst 1914. Hann mun hafa slasast eða veikst þar og dáið nokkrum árum
síðar. Rögnvaldur bróðir Jónu skrifar í minningabókina 16. maí 1909: Vertu ljós á
vegum þinna Góða líðan. Þess óskar þinn bróðir Rögnvaldur. Rögnvaldur bróðir Jónu drukknaði 24 ára gamall á Siglufirði, þegar hann vann þar við bryggjusmíði. Flytjum okkur nú úr Skagafirðinum vestur á Blönduós. Þar var óðum að myndast kauptún og meðal þeirra sem mest settu svip á staðinn voru kaupmannshjónin Katrína Alvilda María og Jóhann Georg Möller.
Alvilda fæddist í Kaupmannahöfn (hun var en meget fornem dame) en faðir hennar var verslunarmaður á Patreksfirði. Jóhann var Reykvíkingur. Alvilda og Jóhann byrjuðu að búa á Skagaströnd en fluttu um tíma til Keflavíkur en á báðum stöðum var hann við verslun. Síðan fara þau til Blönduóss, árið 1877 og taka við verslun Hillebrandts en verslunarhúsið stendur enn á Blönduósi. Í því er nú sýning á myndum frá þessum fyrstu árum kauptúnsins. Jóhann og Alvilda Möller á Blönduósi eignuðust 9 börn en 6 lifðu. 3 dætur misstu þau ársgamlar. Börnin sem lifðu voru í aldursröð Ólafur – Lucinda –Jóhann Georg-William Thomas-Christian Ludvig og Alma Alvilda Anna – þau fæddust öll á árunum 1876-1890. Öll eignuðust þau afkomendur nema Ólafur, sá elsti. Söguhetjan okkar Christian Ludvig fæddist 5. apríl 1887.
Ýmsar lýsingar eru til af þeim Jóhanni og Alvildu verslunarstjóra-hjónunum á Blönduósi, foreldrum Kristjáns afa. Hér er ein lýsingin: Jóhann Georg
Möller var maður brjóstgóður og höfðingi í lund. Hann setti mjög svip á
kauptúnið, því að hann var mikill athafnamaður en efnahagur hans var
jafnan þrengri en leit út á yfirborðinu, enda harðindi mikil í héraðinu og
verslunarskilyrði slæm. Möller ræktaði fyrstur manna tún á Blönduósi, rak
nokkra útgerð og um tíma útibú á Hvammstanga. Þessi heiðurshjón koma ekki meira við sögu okkar hér í kvöld en afkomendur þeirra skipta hundruðum.
Kristján Möller er
bara unglingur þegar hann byrjar að vinna í versluninni hjá pabba sínum, og fer
eitthvað í verslunarskólann, en það er stutt. Yndi hans er að syngja því
söngurinn lyftir jú sálartetrinu og snemma kemur í ljós að hann hefur afar
fallega söngrödd. (sumir hafa erft þessa sönghæfileika en aðrir ekki).
Sagan hermir að hann hafi lært söng í Reykjavík og etv í Kaupmannahöfn en
aðrir halda að hann hafi ætlað í söngnám til Norðurlanda en snúið við í
Færeyjum eftir að hafa lent í nokkrum gleðskap (kannski Ólafsvökunni
). Hann er um tvítugt
er hann syngur fyrst opinberlega í Skagafirði og um svipað leyti byrjar
hann að vinna hjá Popps, kaupmanni á Sauðárkróki og er bókhaldari hjá
honum í nokkur ár og svo sölumaður hjá Sæmundsen kaupmanni. Í kynningum
fyrir þessar söngskemmtanir er oft auglýst svona: MÖLLER SYNGUR, SÁ
MIKLI HÚNVETNINGUR.
Við vitum ekki hvar þau hittust Jóna og Kristján (en þau hittust alveg örugglega, - kannski var það á réttarballi í Skagafirði haustið 1908). Svo mikið er þó víst að soninn Alfreð eignuðust þau hinn 30. des 1909 og hann fæddist heima hjá Jónu í Miðhúsum í Óslandshlíðinni. Þar með var Jóna orðin einstæð móðir í foreldrahúsum og þau Jóna og Kristján virðast ekki hafa haft mikið samband næstu 1-2 árin - - þetta var örlagaþrunginn tími og við getum sagt að hið fyrirhugaða líf okkar Mölleranna hafi þá hangið á bláþræði -- ef þau næðu aftur saman yrðum við til –en -- ef þau næðu ekki saman yrðu afkomendur þeirra ekki fleiri og þá yrðu niðjar Alfreðs einir um að halda ættarmót. Þetta gat farið á báða vegu. Látum spennuna magnast og látum þau hugsa sinn gang meðan við segjum frá öðru sem var líka svolítið dularfullt:
Í janúar 1912 tekur ungfrú Jóna Rögnvaldsdóttir sig upp, kveður foreldra og barnungann tveggja ára og heldur til Reykjavíkur og sest á skólabekk. Þar var þá starfandi Hússtjórnarskóli Reykjavíkur sem kenndi tilvonandi húsfreyjum allt það sem húsfreyjur á nýrri öld þurftu að vita. Í þessum fríða hópi dvaldist Jóna í 4 mánuði og átti glaða skóladaga. Skólinn var í Iðnó og hafði Elín Briem sem var að norðan stofnað hann nokkrum árum áður en skólastjórinn var Hólmfríður Gísladóttir ( á miðri mynd ). Sveitastúlkur sóttu mikið skólann og Búnaðarfélagið styrkti hann. Námsmeyjarnar lærðu að búa til góðan og heilnæman mat úr íslenskum afurðum og hagnýta þær sem best, þær lærðu að þvo þvotta, rulla og strjúka lín og ræsta herbergi. Kennslan var bæði bókleg og verkleg. Stúlkurnar fóru á fætur kl 7 og unnu til kl 9 á kvöldin (góður undirbúningur fyrir Jónu ömmu ) og þurftu að eiga bæði hvítar og mislitar svuntur. Margar vinkonur í skólanum skrifa í minningarbókina hennar Jónu. Ragnhildur Sigurðardóttir skrifar þetta í janúar 1912. Hrein og heilög
von ei verður tál Okkur þykir líklegt að þau Jóna og Kristján hafi verið trúlofuð þegar Jóna fór í skólann. Algengt var að einmitt þá færu stúlkurnar í "fagnámið" fyrir húsfreyjustörfin. Sumarið 1912 fer Kristján að venja komur sínar til Jónu í Óslandhlíðina (Alfreð var farinn að tala og vildi víst ekki þennan kall hjá mömmu sinni, kominn með meiningar pilturinn). Og nú líður að brúðkaupi sem haldið er sunnudaginn 12. nóv. 1912 í sveitinni. Ungu hjónin fluttu fyrst til Akureyrar þar sem Kristján vann við verslun og þar fæddist William Thomas hinn 12. Mars 1914 (pattaralegur strákur) en svo flytja þau til Siglufjarðar. Hvers vegna skyldi leiðin hafa legið til Sigló? Hvers vegna varð Akureyri – Sauðárkrókur eða Blönduós ekki framtíðarheimilið?
Síldin kom Siglufirði á kortið og kauptúnið stækkar hratt á þessum árum. Í útlendum landabréfabókum er Siglufjörður oftast merktur auk Heklu og Vatnajökuls ( stundum er Reykjavíkur líka getið) Gullgrafaraæði grípur um sig, fólk streymir þangað á sumrin og margt nýtt fólk sest þar að. Íbúafjöldinn er að nálgast 1000 og hann er margfalt meiri á sumrin, þegar aðkomufólk kemur í síldina. Þetta sumar veiðast 23 000 tonn af síld . Þetta eru því sannkallaðir uppgangstímar og líklega hafa ungu hjónin talið að þar biðu tækifærin þó að lifnaðurinn á fólkinu væri talinn jaðra við siðleysi. Grípum niður í annála sumarsins 1914 á Siglufirði. Þetta sumar var þurrviðrasamt, veðursæld og góð tíð, sólfar mikið og síldveiði með besta móti. Norski síldarflotinn lá í höfn um hverja helgi. Það var mislitur lýður, sumir voru prúðir og siðsamir, í dökkbláum seviotsfötum og með hatt, en aðrir þrömmuðu um í klossum eða stígvélum, í bláum vinnugöllum með pottlokið aftur á hnakka. Þeir drukku stíft, slógust af öllum lífs og sálar kröftum og tuggðu skro. Aðalgatan var fræg moldargata, menn óðu eðjuna upp í ökkla í rigningum en moldrokið þyrlaðist hátt í loftið í þurrkatíð. Stundum kom danskt varðskip að bryggju og þá eins og síðar hreifst kvenfólkið af einkennisklæddum dátunum. Þá var sungið: Þeir eru ekki í
kvennahraki á kvöldin þar, Skyldi ekki Jónu
hafi blöskrað, líklega hefur hún stunið upp: Og það er
stórhugur í mönnum og Siglfirðingar eru fljótir að ná sér í ýmsa tækni sem
gerir lífið auðveldara. (Þeir voru svo framfarasinnaðir) Síminn kom
1910, en þá höfðu Siglfirðingar gengið með símastrenginn á öxlum sér neðan
úr bæ og yfir Siglufjarðarskarð. Síminn átti eftir að verða mikilvægur í
lífi Möllershjónanna, einkum þó Ömmu Jónu. Svona er þá umhorfs á Sigló þegar Kristján og Jóna flytja þangað með Villa nýfæddan og Alfreð á 5. Árinu. Ungu hjónin eru væntanlega full bjartsýni því nú taka þau að hlaða niður börnunum. Og 1. barnið þeirra á Siglufirði er Rögnvaldur Sverrir sem fæðist 7. okt. 1915 Þau eru svolítið á flakki þessi árin. Þau eru skráð í Vilhelmshúsi 1915, í Guðmundarhúsi 1916, í húsi númer 95 árið 1917 og loks í Dúahúsi 1918 en það fékk síðar heitið Suðurgata 37 og enn síðar Hafnargata 4.
Þarna búa þau síðan alla sína tíð saman Kristján og Jóna samtals í rúm 50 ár. Húsið er lítið en á stórri lóð, undir því var óinnréttaður kjallari. Jóna og Kristján hafa um tíma aðeins eldhús og stofu, því að á móti þeim í litla húsinu býr önnur fjölskylda, Dúi og Steinunn með einn strák. Dúi er mikill áhugamaður um söng eins og Kristján. Nokkrum árum seinna eignast Jóna og Kristján þó allt húsið og þá hafa þau til umráða, eldhús, stofu og heil tvö herbergi. (líklega hátt í fimmtíu fermetra alls). Allt eru þetta lítil herbergi á okkar mælikvarða og þarna er ekkert baðkar né sturta, aðeins klósettherbergi (sem líka var notað sem búr.) Það er ekkert þvottahús og engin þvottavél. Þvottinn þarf að þvo á bretti í bala í eldhúsinu og sjóða hann í stórum potti á kolaeldavélinni. Á þessum fyrstu árum stundaði Kristján verslunarstörf og brátt eru þau hjón orðin að góðum og gildum bæjarbúum og líklega hefur mánudagurinn 20. maí 1918 sannfært þau Jónu og Kristján um að þetta var staður framtíðarinnar. Þann dag fékk Siglufjörður kaupstaðarréttindi og svo mikið um dýrðir að ekki dugði sólarhringurinn til að halda upp á daginn. Mikill mannfjöldi var í bænum og margt aðkomumanna, og veðrið lék við hvern sinn fingur. Dagurinn hófst með fallbyssuskotum úr fjallshlíðinni kl 7 um morguninn, hornablæstri og að allir flögguðu, svo hófst skrúðganga barna og í henni hefur Alfreð verið og líklega Villi. Öll börnin voru einkennisklædd (í hvítu dulargervi með rauða og bláa borða). Síðan var íþróttakeppni og keppt í ýmis konar hlaupum, m.a. grindahlaupi (með vatnsfötu á hausnum ). Svo var auðvitað mikið sungið því að búið var að æfa sérstakan 16 manna söngflokk karla og kvenna og þar söng Kristján Möller í 3. rödd. Mannfjöldinn hrópaði nífalt húrra fyrir bænum og Lúðraflokkur frá Akureyri lék og loks var svo ball með veitingum í barnaskólanum. (en alls engu áfengi – það er tekið fram.) Ballið stóð til morguns. Þegar að ballinu
kom hefur Jóna Möller líklega verið farin heim, því að hún eignaðist 4.
barn sitt, Jóhann Georg aðeins viku síðar. Árið eftir var talið nauðsynlegt að létta á heimilinu og fór þá Rögnvaldur, tæpra 5 ára til ömmu sinnar og nafna síns í Miðhúsum og ólst eftir það að mestu upp hjá gömlu hjónunum. Enn fjölgar þó í húsinu, því að 8. júlí 1921 fæðist Bassi sem skírður var Kristinn Tómasson. Og eins og hún sagði sjálf: Þau voru fjögur með pela því ég mátti ekki vera að því að mata þau. Litla húsið var náttúrulega löngu orðið fullt en enn fjölgar og Jón Gunnar fæðist hinn 27. júlí 1922. Þótti nú mál að hætta barneignum.
Þegar hér var komið sögu var Kristján orðinn yfirlögregluþjónn og var í löggunni í 20 ár, eða meðan heilsan leyfði. Á 3. áratugnum hóf hann líka útgerð báts sem hét Oddur, en útgerðin sú fór á hausinn hjá honum. (annars ættum við kannski kvóta núna) Þau áttu líka kalkúna um tíma sem spígsporuðu um Möllerlóðina innan um rabbarbara og skrautblóm húsfreyjunnar. Á þessum árum eru Möllershjónin upp á sitt besta, Hann gætir laga og réttar á Sigló, sinnir frímerkjasafni sínu inni á kontór í tómstundum (og syngur við hvert tækifæri) en hún annast barnaskarann, gætir þess að enginn fari sér að voða og hefur augu á hverjum fingri sem ekki mun hafa af veitt. Villi passar stelpurnar heilt sumar og leiðist mikið. Fyrsta verk Jónu á hverjum degi er að fara upp að hliði og bjóða heiminum góðan dag og seinasta verk hennar á hverju kvöldi er að læsa útidyrunum og signa þær og loka svo eldhúsdyrunum og signa þær.
Ekki gleyma símanum Síminn var alveg kapítuli útaf fyrir sig. Jóna og Kristján fengu sér fljótlega síma, líklega um 1920 og lengi vel var eini síminn á bökkunum í Möllershúsinu og það kallað í gamni litla miðstöðin. Fólk hringdi oft í Möllershúsið og þá voru krakkarnir send að ná í hina og þessa í símann. Okkur grunar að Litla miðstöðin hafi gefið Jónu gott tækifæri til að fylgjst vel með gangi mála hjá mörgum í suðurbænum og hún varð strax mikil áhugakona um símann. Við heyrum hana í anda – hún er að segja einhverjum stráknum að hlaupa suðrá bakka: "Villi, Alfreð, Bassi nei hinn drengurinn – hlauptu og náðu í hana Guðrúnu í símann. " Og svo að símtalinu loknu hefur hún sagt við Gunnu: "Æi, segðu nú eitthvað skemmtilegt í fréttum. Er hann Nonni þinn að fara að salta. Og lá vel á honum ? "
Það er nóg að gera í lögreglunni á sumrin, menn hætta ekki að slást þó að komin sé lögga í plássið. Í starfinu koma góðir hæfileikar Kristjáns vel í ljós. Siglfirskum samtímamanni segist svo frá: Möller hafði alveg sérstakt lag á að jafna deilur og stilla til friðar, þó að mörgum fyndist að að út í vandræði væri komið. Eitt sinn var landlega og fjöldi skipa í höfn, bæði innlend og erlend. Fjöldi sjómanna var í landi og margir fullir. Utan við einn dansstaðinn hafði safnast mikill fjöldi fólks sem vildi komast inn. Urðu þarna mjög harðar ryskingar og leit út fyrir allsherjarslagsmál en sérstaklega voru það tveir menn sem æstu til áfloganna. Þá bar að Kristján Möller. Fór hann strax til þessara náunga og eftir dálítið þvarg endaði það þannig að Möller leiddi báða hávaðaseggina burt í mesta bróðerni og án nokkurra illinda. Í kvæði um óskaframtíðarsýn Siglufjarðar á þessum tíma segir m.a.
Lögreglueftirlit eykst þá hér, Árið 1923 fóru nokkrir söngelskir Siglfirðingar að æfa kórsöng, þar var Kristján auðvitað framarlega í flokki og að því kom að Karlakór var stofnaður í janúar 1924. Kristján gaf kórnum nafn og hét hann síðan "Karlakórinn Vísir" og starfaði hann með glæsibrag í áratugi. Um Vísi var ort: Bæjarsómanum Kristján söng oft einsöng með kórnum og Alfreð og Villi sungu líka. Sumarið 1930 var Alþingishátíðin haldin á Þingvöllum og þá skunduðu 14 Vísisfélagar á Þingvöll og sungu sig inn í hug og hjörtu þeirra tugþúsunda Íslendinga sem þangað komu. Kristján Möller var fánaberi og á fánanum sást í 1. skipti merki Siglufjarðar, síldarnar þrjár. Kristján þótti líka með bestu gamanvísnasöngvurum. Með söng gamanvísna gat hann sameinað sönggleðina, húmorinn og kætina sem einkenndu hann. Hann varð því líka afar vinsæll gamanvísnasöngvari. Ekki gleym’onum
Möller má Og svo er hér vísa um Villa Siglir hraðbyri
söngsins vog, Meðan börnin voru að alast upp voru sum þeirra oft hjá móðurömmu sinni og afa sem þá voru flutt á bæinn Hlíðarenda sem er nálægt Sleitustöðum. Sumarið 1926 voru auk Rögnvaldar yngri bæði Jóhann og tvíburarnir þar en gamli maðurinn, Rögnvaldur langafi, brá sér út á Siglufjörð að vinna við smíðar. M.a. mun hann hafa smíðað grindverk um lóðina hjá Jónu dóttur sinni og Kristjáni. Þetta sumar varð það óhapp að hann fékk blóðeitrun við vinnu sína, var fluttur til Akureyrar en ekkert dugði og þar lést hann, tæplega sjötugur. Gamla konan, Steinunn lagði ekki árar í bát en nú hafði hún aðeins Rögnvald yngri 11 ára sér við hlið og hjá henni var hann til tvítugs á Hlíðarenda en þá ákvað gamla konan að hann skyldi mennta sig. Til þess þurfti að fara út á Siglufjörð og það gerðu þau, Rögnvaldur lauk námi hér og fór síðan í Kennaraskólann en gamla konan settist að í kjallaranum hjá dóttur sinni þau sjö ár sem hún átti eftir, en hún dó 1942. Rögnvaldur var alltaf leiður yfir því að hafa ekki alist upp í systkinaskaranum en hann var afar hændur að ömmu sinni Það hefur ekki verið auðvelt fyrir gömlu konuna að kveðja sveitina sína og fara út á Siglufjörð á áttræðisaldri. En hún átti ekki annarra kosta völ og lét sig hafa það – hann Rögnvaldur skyldi fara í skóla.
Um 1935 hefur verið mikið fjör í Möllershúsinu en Alfreð var þá farinn til Akureyrar, Villi orðinn tvítugur en fimm unglingar á heimilinu, Jóhann sem var 17, tvíburarnir 15, Bassi 14 og Gunnar barnið 13 ára. ( amma kallaði Gunnar alltaf Gunnar barnið - alveg fram á fertugsaldurinn ) Alltaf var því jafn mikið að gera hjá Jónu og margir að hafa áhyggjur af. Hún vildi vita hvar allir væru staddir, alltaf vera viss um allt sitt fólk og hafa yfirsýn yfir mannskapinn. "Hvar er Villi , Gunnar, Jóhann, Bassi nei hinn drengurinn?" Niðurstaða okkar er að Jóna hafi verið afar áhyggjufull móðir og síðar amma, en hún hafði líka ýmsar leiðir til að fylgjast með sínum. Oft á dag fór hún upp að hliðinu, skimaði út Suðurgötuna og spurði vegfarendur –"Sástu Gunnar, Sástu Bassa, voru þeir ekki á heimleið? " Eða … "Í guðs almáttugs bænum sendu stelpurnar heim ef þú sérð þær." Svo segir sagan líka að hún hafi alltaf tekið alla strolluna með sér þegar hún fór í bæinn. Eflaust hefur hún fyrir þær ferðir sagt við Villa hina fleygu setningu : "Greiddu þér og lokaðu buxnaklaufinni. " Þetta sem við köllum áhyggjur má eflaust líka kalla umhyggjusemi því hún hafði sterka samkennd með fólki og ef hún vissi af vandræðum einhvers staðar taldi hún ekkert eftir sér til að koma til hjálpar og fá aðra í lið með sér. En hún átti aldeilis líka sínar léttu hliðar. Hún var í eðli sínu bæði glaðsinna og skemmtileg og heilmikill leikari líka. Smám saman gat hún gefið sér meiri tíma til félagsstarfa . Hún starfaði mikið í Kvenfélaginu Von í áratugi. Þær kvenfélagskonur áttu stóran þátt í félags- og skemmtanalífi bæjarins, héldu árlega skemmtun fyrir gamla fólkið og svo barnaböll. Þær komu upp skrautsýningum og leiksýningum og léku allt sjálfar, bæði karla- og kvennahlutverk. Þar átti Jóna stóran þátt og hún æfði rullurnar sínar heima í eldhúsi með krakkaskarann allt í kringum sig. Hún var líka vel virk í átthagafélagi Skagfirðinga og við barnabörnin sem bjuggum á Siglufirði nutum góðs af því og fórum alltaf á jólaböllin hjá því félagi. Þegar komið var fram undir 1940 fór að halla undan fæti með heilsu Kristjáns vegna æðasjúkdóma. Jóna hjúkraði honum síðustu árin uns hann dó hinn 11. Ágúst 1946, 59 ára. Í minningargrein er honum lýst þannig: Kristján Möller var glæsimenni í sjón, fríður sýnum og íturvaxinn og karlmenni að burðum. Hann var gleðimaður sem gott var að vera með á gleðistund en hann var líka viðkvæmur í lund og tók innilega þátt í raunum þeirra sem hann vissi að höfðu við harm að stríða eða bitnir voru einhverju böli. En amma Jóna lifði lengi enn, eða í 26 ár og nú hófst sá kafli er daglegt strit tók enda og barnabörnunum fjölgaði óðum. Þau urðu fyrir rest 31 stykki og með öllum varð hún að fylgjast sem best.
SPYRÐUKLÚBBURINN Nú var Spyrðuklúbburinn líka upp á sitt besta og verður að segja lítillega frá honum. Í klúbbnum voru um 12 konur og í stað fínna hannyrða í saumaklúbb hittust þær mánaðarlega á heimilum hver annarrar til að hnýta snærisbúta. Flestar voru þær nokkuð rosknar, spyrðurnar þurftu fasta hnúta og þær skiptu þúsundum í hvert skipti og þetta var því nokkuð erfitt. En kaffið og terturnar voru á sínum stað og margt var spjallað. Myndin er líklega tekin 1949. En til hvers voru
þær að þessu?
Amma Jóna var mikil tertukona og bakaði góðar kökur (kannski danskar að uppruna) Hún átti alltaf eitthvað gott með kaffinu og rússsalummur með ávaxtasalati voru í uppáhaldi margra. Á hverjum jólum bauð hún siglfirskum barnabörnum sínum í ekta fínan súkkulaðidrykk með þeyttum rjóma og kökur í úrvali voru á borðum. Þá mættum við í okkar fínasta pússi, öll nýþvegin með 1313 bakteríudrepandi handsápu, stelpurnar með slaufur í hári og strákarnir vatnsgreiddir og prúðmennskan uppmáluð. Þessi mynd er frá jólunum um 1955. (Það er heiðríkja, eiginlega geislabaugur yfir hópnum – ekki satt?)
Amma Jóna var alveg örugglega mikil félagsvera og eftir að mestu áhyggjum hennar af barnauppeldi lauk teljum við að hún hafi gerst samskipta og fréttafíkill og hún kom sér upp fréttaneti um allt land með símanum sínum, sem var inni á kontórnum og hafði númerið 39. Hún hefði fílað það í tætlur að vera uppi núna á tækniöld (hún væri ábyggilega allan sólarhringinn á internetinu og alveg örugglega með GSM síma. Sennilega væru allir afkomendur hennar beintengdir við hana þannig.) Amma átti marga símavini utan fjölskyldunnar líka og okkur grunar jafnvel (ja, ég er nú alveg viss um það) að hún hafi stundum valið skakkt númer viljandi og þannig eignast nýja kunningja í símanum. Hún fylgdist líka vel með mannaferðum um Suðurgötuna og Hafnargötuna og þegar hún sat við eldhúsgluggann gat hún fylgst með öllum sem fóru um Hafnargötuna og mörgu sem fram fór á bryggjunum. Og þegar hún var í símanum á kontórnum gat hún fylgst með umferð um Suðurgötuna og átti hún það til að banka í gluggann og kalla – "Ég er búin að hella á könnuna". Þannig fékk hún marga gesti til að spjalla við, fræddist um margt og tók púlsinn á bæjarlífinu. Amma Jóna var grandvör kona og þegar hún hafði eitthvað eftir ljóstraði hún aldrei upp um " Í guðs bænum hafðu það ekki eftir mér, við látum það bara detta hérna á gólfið milli okkar." Hún Jóna amma andaðist svo eftir skamma sjúkrahúslegu hinn 6. febrúar 1972. Í útför hennar barst m.a. krans frá stúlkunum á símstöðinni. Við andlát hennar áttu hún og Kristján afi 68 afkomendur, allt hraust fólk og margt af því með sterka Möllerssvipinn, hinn einbeitta heiðríkjusvip, léttu lundina hennar ömmu og fróðleiksfýsnina um menn og málefni. Hún gat því litið hreykin yfir farinn veg og líklega hefur hún bankað létt í eldhúsborðið sitt að skilnaði, hnykkt höfðinu til áréttingar og sagt: Þetta er allt svo ágætt fólk. Vel gefið til munns og handa og heldur víst áfram að fjölga sér.
Svo segir það. Og það verður ábyggilega miklu auðveldara að fylgjast með þeim öllum á nýja staðnum, ---og kannski er líka sími þar
|
|
|
|
|
|
|
